واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
516
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
عاصى به عناصرى از ميان خلق متكى بوده زيرا كه نظام الملك « 1 » و مؤلف « فهرست « 2 » » وى را در شمار سران نهضت شيعه نام مىبرند . امر مبارزه و مقابلهء با وى به احمد بن سهل كه نمايندهء اشراف و دهقانى نامدار بود محول گرديد « 3 » . حسين در تابستان سال 306 هجرى / 918 ميلادى اسير شد « 4 » . پس از آن قيام خود احمد وقوع يافت و در سال 307 هجرى 919 ميلادى « 5 » به دست حمويه بن على خاموش شد . و بعد از آن تقريبا در طى ده سال آرامش كشور برهم نخورد « 6 » . شورشى كه در سال 310 هجرى / 922 ميلادى توسط الياس بن اسحق در فرغانه برپا شد براثر چيرهدستى و كاردانى ابو عمرو محمد بن اسد كه عليه شورشيان اعزام شده بود به آسانى خاموش
--> ( 1 ) - نظام الملك ، چاپ شفر ، متن ، 187 ؛ ترجمه ، 274 . ( 2 ) - فهرست ، I ، 138 ، 188 . ( 3 ) - دربارهء وى رجوع شود به « متون » ، ص 7 - 6 ( گرديزى ) ( 4 ) - تاريخ در تأليفهاى ابن الاثير ( چاپ تورنبرگ ، VIII ، 65 ) و گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 116 ؛ نسخهء خطى كمبريج ورق 94 ؛ ) ( چاپ محمد ناظم ، 29 ) . ( 5 ) - تاريخ در تأليف ابن الاثير ( چاپ تورنبرگ ، VIII ، 89 ) ( 6 ) - ابن الاثير در شمار عاصيانى كه در آغاز پادشاهى نصر قيام كرده بودند ( همانجا ، 59 ) شخصى به نام جعفر را نام مىبرد كه هيچ اطلاعى دربارهء عمليات وى در دست نيست ، ولى شايد سكههائى را كه به نام ميكائيل بن جعفر در سمرقند و شاش در سال 306 هجرى / 19 - 918 ميلادى و 308 هجرى / 21 - 920 ميلادى ضرب شده بوده ، بايد به اين نهضت مربوط بدانيم ( ماركوف ، « فهرست تملكات » ، ص 141 )